Ηλικιακή Εκφύλιση Ωχράς Κηλίδας (AMD)

Τι είναι η ηλικιακή εκφύλιση ωχράς κηλίδας;

Η ωχρά κηλίδα είναι μια μικρή περιοχή στο κέντρο του αμφιβληστροειδή, υπεύθυνη για την κεντρική, λεπτομερή όραση που χρησιμοποιείται κατά την ανάγνωση, την αναγνώριση προσώπων και τις λεπτές εργασίες. Η AMD συνεπάγεται προοδευτικές αλλαγές σε αυτή την περιοχή που μπορεί να επηρεάσουν την κεντρική όραση με την πάροδο του χρόνου.

Η AMD δεν επηρεάζει την περιφερική όραση. Ωστόσο, σημαντική απώλεια κεντρικής όρασης μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά την καθημερινή λειτουργικότητα.

Ξηρή AMD και υγρή AMD

Υπάρχουν δύο κύριες μορφές AMD, και η κατανόηση της διαφοράς τους είναι σημαντική για τον σχεδιασμό της θεραπείας.

• Ξηρή AMD είναι η πιο συχνή μορφή. Εξελίσσεται σταδιακά καθώς τα κύτταρα του αμφιβληστροειδή στην ωχρά κηλίδα λεπτύνονται και φθείρονται με την πάροδο του χρόνου. Μπορεί να παραμένει σταθερή για χρόνια σε ορισμένους ασθενείς, ενώ σε άλλους εξελίσσεται πιο ομαλά.
• Υγρή AMD εμφανίζεται όταν ανώμαλα νέα αιμοφόρα αγγεία αναπτύσσονται κάτω από τον αμφιβληστροειδή και διαρρέουν υγρό ή αίμα, προκαλώντας συχνά ταχύτερη και σημαντική αλλαγή στην κεντρική όραση. Η υγρή AMD απαιτεί άμεση αξιολόγηση και, συνήθως, θεραπεία με ενδοϋαλοδειδείς ενέσεις.

Η ξηρή AMD μπορεί να μετατραπεί σε υγρή, γι' αυτό η τακτική παρακολούθηση είναι σημαντική ακόμα και όταν η όραση φαίνεται σταθερή.

Συμπτώματα AMD

Τα συμπτώματα ποικίλλουν μεταξύ των ατόμων και μπορεί να αναπτυχθούν σταδιακά χωρίς να γίνουν αντιληπτά αρχικά, ιδίως όταν το ένα μάτι επηρεάζεται περισσότερο από το άλλο.

• θολή ή παραμορφωμένη κεντρική όραση
• οι ευθείες γραμμές φαίνονται κυματιστές ή λυγισμένες (μεταμορφοψία)
• δυσκολία στην ανάγνωση ή αναγνώριση προσώπων
• σκοτεινή, θολή ή κενή περιοχή στο κέντρο του οπτικού πεδίου
• μειωμένη ικανότητα προσαρμογής σε χαμηλό φωτισμό
• τα χρώματα φαίνονται λιγότερο ζωντανά στην προσβεβλημένη περιοχή

Νέα ή επιδεινούμενη παραμόρφωση — ιδίως κυματιστές γραμμές — πρέπει να αξιολογείται άμεσα, καθώς μπορεί να αποτελεί πρώιμο σημάδι μετατροπής σε υγρή AMD.

Πώς γίνεται η αξιολόγηση AMD

Η αξιολόγηση περιλαμβάνει συνδυασμό κλινικής εξέτασης και απεικόνισης για τον χαρακτηρισμό του τύπου και της έκτασης των αλλαγών στην ωχρά κηλίδα.

• μέτρηση οπτικής οξύτητας
• εξέταση αμφιβληστροειδή μετά διαστολής κόρης
• OCT απεικόνιση — παρέχει λεπτομερείς εγκάρσιες εικόνες της ωχράς για ανίχνευση υγρού, δρούζων και δομικών αλλαγών
• φλουοραγγειογραφία ή OCT-A σε επιλεγμένες περιπτώσεις για αξιολόγηση της αγγειακής δραστηριότητας

Η OCT απεικόνιση είναι κεντρική για την αξιολόγηση και παρακολούθηση της AMD. Επιτρέπει την ακριβή ανίχνευση υγρού και δομικών αλλαγών που μπορεί να μην είναι ορατές κατά την κλινική εξέταση μόνο.

Θεραπεία για υγρή AMD

Η υγρή AMD αντιμετωπίζεται με ενδοϋαλοδειδείς ενέσεις — φάρμακα anti-VEGF που χορηγούνται απευθείας στην υαλοειδή κοιλότητα του ματιού. Στοχεύουν στην ανώμαλη ανάπτυξη αγγείων που προκαλεί την υγρή AMD.

Η θεραπεία έχει ως στόχο τη σταθεροποίηση της όρασης και σε πολλούς ασθενείς σημαντική βελτίωση. Το πρόγραμμα θεραπείας εξαρτάται από την ανταπόκριση του ματιού και καθοδηγείται από την OCT σε κάθε επίσκεψη. Αναλυτικές πληροφορίες για τη διαδικασία ενέσεων είναι διαθέσιμες στη σελίδα αμφιβληστροειδή και ενέσεων.

Παρακολούθηση ξηρής AMD

Για την ξηρή AMD δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή άμεση φαρμακολογική θεραπεία, αλλά η παρακολούθηση είναι σημαντική για την ανίχνευση εξέλιξης και τον έγκαιρο εντοπισμό μετατροπής σε υγρή μορφή.

Τα διαστήματα παρακολούθησης καθορίζονται από το στάδιο της ξηρής AMD. Σε ασθενείς με ενδιάμεση ή προχωρημένη ξηρή AMD, ένα εργαλείο αυτοπαρακολούθησης όπως το πλέγμα Amsler βοηθά στον εντοπισμό νέων συμπτωμάτων μεταξύ των επισκέψεων. Σε κατάλληλους ασθενείς μπορεί να συζητηθεί συμπλήρωμα διατροφής (AREDS2).

Παράγοντες κινδύνου για AMD

Η AMD γίνεται πιο συχνή με την ηλικία, αλλά αρκετοί παράγοντες μπορεί να επηρεάσουν τον ατομικό κίνδυνο.

• αυξανόμενη ηλικία, ιδίως άνω των 65
• οικογενειακό ιστορικό AMD
• κάπνισμα — ένας από τους ισχυρότερους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου
• καρδιαγγειακοί παράγοντες κινδύνου συμπεριλαμβανομένης της υπέρτασης
• ανοιχτόχρωμη ίριδα
• σωρευτική έκθεση στον ήλιο

Ασθενείς με πρώιμα ευρήματα AMD ή παράγοντες κινδύνου ωφελούνται από τακτικό οφθαλμολογικό έλεγχο ακόμα και όταν η όραση παραμένει καλή.

AMD και άλλες παθήσεις αμφιβληστροειδή

Οι ασθενείς που αξιολογούνται για AMD μπορεί να έχουν και άλλα ευρήματα από τον αμφιβληστροειδή ή τον οφθαλμό που χρειάζονται προσοχή, όπως καταρράκτης, γλαύκωμα ή αλλαγές λόγω διαβήτη. Μια ολοκληρωμένη εξέταση διασφαλίζει ότι όλα τα σχετικά ευρήματα λαμβάνονται υπόψη.

Πότε να ζητήσετε άμεση αξιολόγηση

Νέα ή αιφνίδια παραμόρφωση της όρασης, νέα σκοτεινή περιοχή στο κέντρο του οπτικού πεδίου ή σημαντική επιδείνωση υπαρχόντων συμπτωμάτων AMD πρέπει να αξιολογείται άμεσα. Η υγρή AMD μπορεί να εξελίσσεται γρήγορα και η έγκαιρη θεραπεία δίνει καλύτερα αποτελέσματα.

Σχετικές σελίδες

• Αμφιβληστροειδής & Ενέσεις
• Πλήρης Οφθαλμολογικός Έλεγχος
• Διαβητική Νόσος Ματιών
• Φλεβική Απόφραξη Αμφιβληστροειδή